Yol:

Bireysel Emeklilik Sıkça Sorulan Sorular

Bireysel Emeklilik Sistemi nedir?

Bireysel Emeklilik Sistemi, kişilerin aktif çalışma yaşamları süresince yaptıkları tasarrufları uzun vadeli yatırıma yönlendirerek emeklilik dönemlerinde, yaşam standartlarını koruyabilecekleri bir gelir elde etmelerini sağlayan özel bir emeklilik sistemidir. Kişiler bu sisteme gönüllü katılarak, sosyal güvenlik sisteminin sağladığı emeklilik gelirine ek bir gelir sağlayabilmektedir.
Bireysel emeklilik hesabı açılması, hesaba katkı payı ödenmesi, ödenen katkı paylarının tercih edilen fonlarda yatırıma yönlendirilmesi ve hesapta biriken paraların hak sahiplerine ödenmesine ilişkin esas ve usuller ile tarafların bu kapsamdaki diğer hak ve yükümlülüklerini düzenleyen bir sözleşmedir.

Bireysel Emeklilik Sistemi'nin amacı nedir?

Emekliliğe yönelik tasarruflarının yatırıma yönlendirilmesi ile emeklilik döneminde ek bir gelir sağlanarak refah düzeylerinin yükseltmektir. Sistem aynı zamanda ekonomiye uzun vadeli kaynak yaratmayı, istihdamı arttırmayı ve ekonomik kalkınmaya katkıda bulunmayı da sağlar.

Bireysel Emeklilik Sistemi güvenli midir?

Bireysel Emeklilik Sistemi Türkiye'de, dünyadaki en iyi uygulamaların incelenmesiyle oluşturulan, devlet tarafından güvence altına alınmış ve örnek gösterilecek kadar iyi işleyen bir sistemdir. Şirketlerin emeklilik faaliyetleri Hazine Müsteşarlığı'nın, şirketin fonlarına, portföy yöneticilerine ve saklayıcılara ilişkin hesap ve işlemleri Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) denetimine tabidir.
Bireysel Emeklilik Sistemi'nin güvenli ve etkin biçimde işletilmesini sağlamak, katılımcıların hak ve menfaatlerini korumak amacıyla emeklilik şirketlerinin faaliyetleri Hazine Müsteşarlığı'nın günlük gözetim ve denetimine tabidir. Hazine müsteşarlığı bu görevin yürütülmesini teminen Emeklilik Gözetim Merkezini görevlendirmiştir.

Kaç tür emeklilik sözleşmesi vardır? Sözleşmenin tarafları kimlerdir?

Emeklilik sözleşmesi bireysel veya grup emeklilik sözleşmesi olarak yapılabilir. Grup emeklilik sözleşmesi gruba bağlı bireysel veya işveren grup emeklilik sözleşmesi olarak düzenlenir.
Bireysel emeklilik sözleşmesi: Bireysel emeklilik planına bağlı olarak şirket ile katılımcının taraf olarak yer aldığı bir sözleşmedir. Gruba bağlı bireysel emeklilik sözleşmesi: Grup emeklilik planına bağlı olarak şirket ile katılımcının taraf olarak yer aldığı bir sözleşmedir. İşveren grup emeklilik sözleşmesi: Bir istihdam ilişkisine dayalı olarak veya katılımcı lehine bir sponsor kuruluş ile şirket arasında imzalanan ve katılımcı adına sponsor kuruluş tarafından katkı payı ödenen bir sözleşmedir.

Bireysel Emeklilik Sistemi'nde vefat teminatı var mıdır?

Hayır. Bireysel Emeklilik Sistemi'nde vefat teminatı bulunmamaktadır. Ancak katılımcının sözleşme süresi içinde vefat etmesi durumunda, birikimleri, devlet katkısı ve getirilerinin tümü, varsa emeklilik sözleşmesinde belirtilen lehtarlara ya da kanuni varislerine ödenir.

Sistemden emeklilik hakkı nasıl kazanılır?

Bireysel Emeklilik Sistemi'ne giriş tarihinden itibaren, en az 10 yıl sistemde bulunmak ve 56 yaşını tamamlamak koşulu ile emekliliğe hak kazanılmaktadır.

Bireysel Emeklilik Sistemi'nde birden fazla emeklilik sözleşmesi alma hakkı var mı?

Evet. Aynı şirketten ya da farklı şirketlerden birden fazla emeklilik sözleşmesi alma imkanı bulunmaktadır.

Bireysel Emeklilik Sistemi'nde kimler lehtar olarak seçilebilir?

Katılımcı istediği kişi ya da kişileri lehtar olarak tayin edebilmektedir. Lehtar/lehtarlar sözleşmede belirtilir. Lehtarın belirlenmemiş olması ve katılımcının vefatı halinde, birikimler katılımcının kanuni mirasçılarına ödenir.

Ödenen katkı payları hemen yatırıma yönlendiriliyor mu?

Ödenen katkı payları, şirket hesaplarına intikalini takip eden en geç ikinci iş gününde katılımcı veya varsa sponsor kuruluş tarafından belirlenen fonlar için gerekli talimatlar verilerek yatırıma yönlendirilmektedir.

Düzenli katkı payı ödemeleri dışında ara ödemeler yapılması mümkün mü?

Katılımcı, dilediği her zaman bireysel emeklilik hesabına düzenli katkı payı dışında da ödeme yapabilmektedir.

Katkı payı ödemeleri nasıl yapılabilir?

Katkı payları sözleşmelerde belirtilen ödeme araçları ile yapılabilir.

Bireysel Emeklilik Sistemi'ndeki birikimler haczedilebilir mi?

Katılımcının sistemde bulunduğu ay sayısı ile haciz, rehin veya iflas tarihinde brüt asgari ücret tutarının çarpımına karşılık gelen birikim tutarı nafaka borçları hariç olmak üzere haczedilmez, rehnedilemez ve iflas masasına dahil edilemez.

Emeklilik yatırım fonu nedir?

Emeklilik yatırım fonu, emeklilik için ödenen katkı paylarının yatırıma yönlendirildiği bir yatırım fonudur.

Fon dağılımı nasıl değiştirilir?

Katılımcı bireysel emeklilik hesaplarındaki birikimlerin ve ödediği katkı paylarının fonlar arasındaki dağılım oranlarını veya tutarlarını yılda en fazla 6 kez değiştirebilir. Bu yöndeki değişiklik talebi yazılı olarak veya şirketin çağrı merkezinden yapılır.

Devlet katkısı nedir?

Devlet katkısı, BES katılımcılarının yatırdıkları katkı payı tutarının yüzde 25'i kadar ek bir tutarın katılımcının adına açılan ayrı bir hesaba aktarılması demektir.

Devlet katkısı kimlere verilmektedir?

Bir bireysel ya da gruba bağlı bireysel emeklilik sözleşmesine katkı payı ödeyen Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan tüm katılımcılar belirlenen limit dahilinde devlet katkısından faydalanabilirler. 7 Haziran 2013 tarihinde yapılan değişiklikle 1 Ocak 2013 tarihinden itibaren geçerli olmak kaydıyla, mavi kart sahibi katılımcıların katkı payı ödemeleri de devlet katkısı hesaplamasına dahil edilmektedir. Katılımcı adına ödenen katkı payının ilgili yıla ilişkin brüt asgari ücret tutarının toplamı ile sınırlı olmak kaydıyla, %25'i devlet katkısı olarak hesaplanır.

Devlet katkısı başlangıç tarihi nedir?

1 Ocak 2013 tarihinden itibaren ödenen katkı payları için devlet katkısı hesaplaması yapılmaktadır. Geçmiş dönemler için bir katkı sağlanmayacaktır.

Devlet katkısı için üst sınır var mı?

Evet, bir katılımcının bir takvim yılı içinde alabileceği devlet katkısı tutarı, ilgili yıla ilişkin brüt asgari ücret tutarının %25'ini geçemez. Limit hesabı katılımcı bazında yapılır.

Devlet katkısının hak ediş süresi nedir?

Devlet katkısı, katılımcıların sistemde uzun süre kalmalarını teşvik etmek için getirilmiş, önemli bir uygulamadır. Bu yüzden sistemden erken ayrılma durumunda devlet katkısını hak etmek için de sınırlamalar getirilmiştir. 1 Ocak 2013 tarihinden sonra emeklilik sözleşmesinin sistemde geçirdiği sürenin üç yıldan altı yıla kadar olması durumunda katılımcı, devlet katkısı ve getirilerinin %15'ine, altı yıldan on yıla kadar olması durumunda %35'ine, on yıl ve daha fazla olması durumunda ise %60'ına hak kazanır. 10 yıldan fazla ve 56 yaşından sonra, yani emekliliğe hak kazandığında (ve vefat ya da maluliyet) ise devlet katkısının tamamına hak kazanır. Hesaplamalar, emeklilik sözleşmesi bazında yapılır.

Devlet katkısı için yatırılan tutar nasıl değerlendirilmektedir?

Devlet katkısı, Emeklilik Gözetim Merkezi gözetiminde düzenlenmektedir. Yapılan katkı payları için emeklilik sözleşmelerine ayrı bir devlet katkısı hesabı tanımlanır ve devlet tarafından ödenecek tutar bu hesapta değerlenir. Devlet katkısı, diğer katkı payları gibi Takasbank'ta katılımcı adına saklanır ve emeklilik yatırım fonlarında değerlendirilir. Ancak devlet katkısının yatırılacağı emeklilik yatırım fonu türleri Hazine Müsteşarlığı tarafından belirlenir.

Bireysel Emeklilik Sistemi katılımcıları, birden fazla sözleşmesi bulunması durumunda tüm sözleşmeleri için devlet katkısı alabilecek mi?

Katılımcıların tüm sözleşmeleri için yapmış olduğu katkı paylarının toplamının %25'ine denk gelen tutar, yıllık brüt asgari ücretin %25'ini geçmeyecek şekilde devlet katkısı olarak eklenir.

Bireysel Emeklilik Sistemi'nin yeni döneminde vergi kesintisi uygulaması nasıldır?

Vergi kesintisi, sadece getiriler üzerinden uygulanmaktadır.

Bireysel emeklilik sisteminde hangi kesintiler yapılabilir?

Giriş aidatı: Katılımcının, işveren grup emeklilik sözleşmesi hariç bir şirkette kurduğu ilk sözleşmesi için giriş aidatı alınabilir. Giriş aidatı peşin ya da ertelenmiş olarak alınır. Peşin kısmı azami 1 yıl içinde tahsil edilmek üzere taksitler halinde de alınabilir.

Yönetim Gider Kesintisi: Bireysel emeklilik hesabına ödenen katkı payları ile katılımcının birikimi üzerinden yönetim gider kesintisi alınabilir.

Ara Verme Durumunda Yapılan Ek Yönetim Gideri Kesintisi: Katkı payının ödeme tarihini müteakip üç ay içinde, ödenmemesi durumunda ilgili sözleşme için ödemeye ara verildiği kabul edilir. Ara verme süresi boyunca katılımcının birikiminden ek yönetim gideri kesintisi alınabilir.

Ara Verme Kesintisi: Bir yıldan fazla ödemeye ara verme durumunda, bireysel emeklilik hesabına ilişkin olarak emeklilik gözetim merkezine şirket tarafından ödenen sabit giderler, katılımcının birikimlerinden indirilebilir.

Fon Toplam Gider Kesintisi:
Fona ilişkin giderlerin karşılanması amacıyla, fon işletim gider kesintisi dahil, fondan gider kesintisi yapılabilir.

Sistemde yapılabilecek kesintilere ilişkin bir sınırlama var mı?

Sözleşmenin ilk beş yılına ilişkin kesinti sınırlamaları:
Sözleşmenin ilk 5 yılında, giriş aidatı ve yönetim gider kesintilerinin toplam tutarı, her sözleşme yılı için ilgili takvim yılının ilk altı ayında uygulanan aylık brüt asgari ücretin %8,5'ini aşamaz. 6 yıl ve sonrasında giriş aidatı ve yönetim gider kesintisi yapılmaz.
Emeklilik veya zorunlu ayrılma durumları haricinde, 5 yıllık sözleşme süresi dolmadan şirketten ayrılma durumunda, bu maktu tutarın ilgili sözleşmenin beşinci yılı sonuna kadar olan süreye karşılık gelen ve ayrılma tarihine kadar şirketçe tahsil edilmemiş olan kısmı, şirketçe katılımcının bireysel emeklilik hesabındaki birikiminden ertelenmiş giriş aidatı şeklinde indirilebilir.

01.01.2021 tarihinden itibaren uygulanacak kesinti sınırlamaları:
Sözleşmenin 6. yılı ve sonrasında sonlandırılması durumunda, sözleşmenin yürürlük tarihinden itibaren yapılabilecek toplam kesinti tutarı (giriş aidatı, yönetim gider kesintileri ve fon toplam gider kesintileri) sözleşmenin altıncı yılı ve sonrası için, sözleşme kapsamında devlet katkısı hesabında bulunan tutarın aşağıda belirtilen oranlarını aşamaz.

Kontrol tarihi itibarıyla toplam birikim tutarı yıllık brüt asgari ücretin on katını aşan sözleşmeler ile bu Yönetmelik çerçevesinde düzensiz ödeme içeren sözleşmeler için bu kontrol uygulanmaz.

Sözleşme Yılı Azami Oran
6 %60
7 %70
8 %80
9 %90
10 ve üzeri %100

Yukarıda belirtilen sözleşme kapsamındaki devlet katkısı tutarı ile ilişkilendirilen kesinti üst sınır kontrolü 01.01.2021 tarihinden itibaren uygulanmaya başlayacaktır.

Fon grubu bazında azami fon toplam gider kesintisi aşağıdaki şekildedir.

Grup
Emeklilik Yatırım Fonları Azami günlük fon toplam
gider kesintisi oranı
 Azami yıllık fon toplam
gider kesintisi oranı (%)
 I Para Piyasası Fonları / Kıymetli Madenler
Likit Fon-Kamu
Likit Fon-Özel Sektör
Likit Fon-Karma
Kıymetli Madenler Fonu
Altın Fonu
vb. diğer fonlar
 Yüz binde 3  1,09
 II Kamu / Özel Sektör Borçlanma Araçları / Endeks Fonları
Kamu Borçlanma Araçları Fonu
Kamu Dış Borçlanma Araçları Fonu
Özel Sektör Borçlanma Araçları Fonu
Karma Borçlanma Araçları Fonu
Standart Fon
Endeks Fonu
vb. diğer fonlar
 Yüz binde 5,25  1,91
 III Hisse / Diğer Fonlar
Dengeli Fon
Hisse Senedi Fonu
Sektör Fonu
Esnek Fon
Karma Fon
Fon Sepeti Fonu
vb. diğer fonlar
 Yüz binde 6,25  2,28

Fon toplam gider kesintisi iadesi nedir? Ne zaman uygulanmaya başlayacaktır?

Fon toplam gider kesintisi iadesi, sözleşmenin 6. yılından itibaren yıllık olarak her sözleşme yılı sonunu ve sözleşmenin sonlandırılması durumunda sonlandırma tarihini takip eden 5 iş günü içinde katılımcıya veya katılımcının emeklilik hesabına yapılacak iadedir.

Sözleşmenin 6. yılı için iade oranı %2,5 olup, sözleşmenin 7. ve 14. yılları arasındaki oranlar her yıl için bir önceki yılda geçerli iade oranının 2,5 puan arttırılması suretiyle uygulanır. 15. yıl ve sonrası için sabit olarak %25 oranı uygulanır. İade oranı belirlenirken 01.01.2013 tarihinden itibaren sözleşmede geçirilen tüm süreler dikkate alınacaktır. Bu iade işlemi 01.01.2021 tarihinden itibaren uygulanacaktır.

Sözleşme Yılı  İade Oranı
 6  %2,5
 7  %5
 8  %7,5
 9  %10
 10  %12,5
 11  %15
 12  %17,5
 13  %20
 14  %22,5
 15 ve üzeri
 %25

Sistemde bir adet sözleşmem var. Yeni bir sözleşme düzenlemem durumunda giriş aidatı alınabilir mi?

Aynı şirkette yürürlükte olan bir bireysel ya da gruba bağlı bireysel emeklilik sözleşmesi bulunması halinde, yeni akdedilen sözleşme için giriş aidatı alınamaz. Ancak, bu katılımcının bu sözleşmeden cayması halinde aynı şirkette yürürlük tarihi en eski olan emeklilik sözleşmesinden bu kesintiye ilişkin hüküm bulunması halinde giriş aidatı alınması mümkündür.

Başka bir şirkette sözleşme akdedilmesi ve ilgili şirkette yürürlükte olan bir bireysel ya da gruba bağlı bireysel emeklilik sözleşmesi bulunmaması halinde giriş aidatı alınabilir.

Giriş aidatı ne zaman ve ne şekilde ödenir?

İşveren grup emeklilik sözleşmesi hariç bir şirkette akdettiği ilk sözleşmesi için giriş aidatı alınabilir Başka şirketten aktarım ile kurulan sözleşmeler için giriş aidatı ödenmez. Giriş aidatı peşin, taksitli veya ertelenmiş olarak tahsil edilebilir. Giriş aidatı uygulama şekli teklif formu ve emeklilik sözleşmelerinde açıkça belirtilir.

Ayrılma tarihine ertelenmiş giriş aidatının tahsilatı nasıl yapılır? Şirkete ayrıca ödeme mi yapmam gerekiyor?

Katılımcının sistemden ayrılması veya başka şirkete aktarım talebinde bulunması durumunda varsa ertelenmiş giriş aidatı tutarı katılımcının birikimlerinden indirilebilir. Bu indirim, hesaptaki birikimlerin ana para kısmından yapılabilir. Anaparanın kesintiyi karşılamaya yetmediği durumlarda, bu kesinti katılımcıdan ayrıca tahsil edilebilir.